Das Familienunternehmen als selbstgesteuerte Organisation

W tomie 36 serii „Schriften zu Familienunternehmen“ („Publikacje dotyczące przedsiębiorstw rodzinnych“), pod redakcją Toma A. Rüsena, Heiko Kleve i Arist von Schlippe, Eva Hohenberger analizuje w artykule zatytułowanym „Przedsiębiorstwo rodzinne jako organizacja samokierująca się. Między strukturami patriarchalnymi a postpatriarchalnymi” (2026) bada, w oparciu o perspektywę organizacyjną opartą na teorii systemów, w jaki sposób przedsiębiorstwa rodzinne kształtują przejście od struktur zarządzania i podejmowania decyzji o charakterze patriarchalnym do form organizacyjnych opartych na samokontroli. Punktem wyjścia jest obserwacja głębokich zmian społecznych i gospodarczych, które wywierają coraz większą presję na klasyczną, opartą na osobach logikę podejmowania decyzji, zwłaszcza w kontekście procesów sukcesji w przedsiębiorstwach rodzinnych zarządzanych przez właścicieli.

W ujęciu teoretycznym praca ta postrzega przedsiębiorstwa rodzinne jako systemy koewolucyjne, na które składają się rodzina, przedsiębiorstwo i własność, i łączy to podejście z koncepcją organizacji samokierujących się, opartą na sformalizowanej decentralizacji uprawnień decyzyjnych. Hohenberger analizuje, w jakim stopniu struktury organizacyjne oparte na samostyrowaniu można postrzegać jako specyficzną formę relacji postpatriarchalnych oraz jakie napięcia wynikają z jednoczesnej obecności logiki wpływów rodzinnych. Niepewność decyzyjna służy tu jako centralna koncepcja analityczna służąca do opisu dynamiki organizacyjnej.

Pod względem empirycznym badanie opiera się na jakościowych analizach przypadków trzech małych i średnich przedsiębiorstw rodzinnych z obszaru niemieckojęzycznego, które w ramach zmiany modelu wdrożyły struktury organizacyjne oparte na samokontroli. Badanie rekonstruuje konteksty reform, formalne zasady działania oraz typowe wzorce postępowania w okresie transformacji, a także dokonuje zróżnicowanej analizy form wpływu rodziny w tych procesach. W ten sposób praca ta stanowi zarówno teoretyczny wkład w badania nad organizacjami w kontekście przedsiębiorstw rodzinnych, jak i dostarcza praktycznych wskazówek dla rodzin przedsiębiorców zmagających się z kwestiami decentralizacji, przywództwa i odnowy w erze postpatriarchalnej.